Tăng cholesterol máu được xem là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ra các bệnh lý tim mạch, đặc biệt là xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Dù đã thay đổi chế độ ăn uống, sinh hoạt và sử dụng thuốc hạ mỡ máu, không ít người bệnh vẫn khó đạt được mục tiêu điều trị.
Ezetimibe là thuốc hạ lipid máu, có cơ chế tác dụng đặc biệt thông qua việc ức chế quá trình hấp thu cholesterol tại ruột non. Khác với nhóm statin – tác động trực tiếp lên quá trình tổng hợp cholesterol tại gan, Ezetimibe làm giảm lượng cholesterol từ thức ăn và mật được hấp thu vào cơ thể. Nhờ đó, lượng cholesterol vận chuyển về gan giảm xuống, giúp hạ nồng độ cholesterol toàn phần và LDL-C trong máu.
Thuốc có thể được sử dụng đơn trị hoặc phối hợp với statin, kết hợp cùng chế độ ăn uống khoa học và lối sống lành mạnh để tăng hiệu quả điều trị. Ezetimibe là thuốc kê đơn, thường được chỉ định cho người bệnh tăng cholesterol máu nguyên phát hoặc những trường hợp không đạt mục tiêu lipid khi dùng statin đơn độc.
Sau khi uống, Ezetimibe được hấp thu nhanh và tập trung chủ yếu tại thành ruột non. Tại đây, thuốc ức chế chọn lọc sự hấp thu cholesterol, làm giảm lượng cholesterol đi vào tuần hoàn. Điều này buộc gan phải tăng thu nhận cholesterol từ máu, từ đó làm giảm LDL-C – yếu tố chính gây xơ vữa động mạch.
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực Dược học, cơ chế này giúp Ezetimibe phát huy hiệu quả rõ rệt khi phối hợp với statin, tạo nên tác động “hai mũi nhọn” trong điều trị rối loạn lipid máu. Đây cũng là nội dung trọng tâm được giảng dạy trong chương trình đào tạo ngành Dược và Cao đẳng Y sĩ đa khoa, nhằm giúp người học hiểu rõ nguyên lý sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả.
Ezetimibe được chỉ định trong điều trị tăng cholesterol máu nguyên phát, hỗ trợ kiểm soát lipid ở người bệnh có nguy cơ tim mạch cao hoặc không dung nạp statin liều cao. Thuốc cũng được sử dụng để giảm nguy cơ biến cố tim mạch liên quan đến xơ vữa động mạch khi phối hợp với các biện pháp điều trị khác.
Nhận định về vấn đề này, giảng viên Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn cho biết Ezetimibe không thay thế hoàn toàn statin nhưng đóng vai trò rất quan trọng trong phác đồ điều trị tăng cholesterol máu hiện nay. Việc hiểu đúng cơ chế và chỉ định của thuốc là kiến thức cốt lõi đối với sinh viên ngành Dược và Y sĩ đa khoa, giúp hạn chế lạm dụng thuốc và nâng cao hiệu quả điều trị cho người bệnh.
Ezetimibe không được sử dụng cho người có tiền sử quá mẫn với thành phần của thuốc, người suy gan nặng hoặc mắc bệnh gan tiến triển. Thuốc cũng không được khuyến cáo dùng cho phụ nữ mang thai, đang cho con bú và trẻ em dưới 10 tuổi nếu không có chỉ định chuyên khoa. Trong thực hành lâm sàng, việc sàng lọc chống chỉ định là kỹ năng quan trọng đối với Y sĩ đa khoa, đặc biệt tại tuyến y tế cơ sở.
Liều dùng thông thường của Ezetimibe ở người lớn là 10 mg mỗi ngày, uống một lần duy nhất. Thuốc có thể uống cùng hoặc không cùng bữa ăn. Đối với người cao tuổi hoặc bệnh nhân suy thận, thường không cần điều chỉnh liều. Tuy nhiên, mọi chỉ định sử dụng đều cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ điều trị.
Trong quá trình sử dụng, một số người bệnh có thể gặp các tác dụng không mong muốn như đau đầu, đau bụng, tiêu chảy, đầy hơi, mệt mỏi hoặc đau cơ. Các phản ứng nghiêm trọng như phù mạch, sốc phản vệ rất hiếm gặp nhưng cần được xử trí y tế kịp thời.
Ezetimibe có thể tương tác với một số thuốc hạ lipid khác, đặc biệt là Fenofibrate, làm tăng nguy cơ sỏi mật và bệnh lý túi mật. Do đó, người bệnh cần được theo dõi sát khi phối hợp thuốc, nhất là ở những trường hợp có bệnh gan hoặc suy thận.
Ezetimibe là thuốc hạ mỡ máu quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị tăng cholesterol máu và phòng ngừa biến chứng tim mạch khi được sử dụng đúng chỉ định. Tuy nhiên, đây là thuốc kê đơn, đòi hỏi sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ và nhân viên y tế.
Đối với người học ngành Dược, Dược học cũng như đội ngũ Y sĩ đa khoa được đào tạo tại các trường Cao đẳng Y và Cao đẳng Y sĩ đa khoa, việc nắm vững kiến thức về Ezetimibe không chỉ giúp nâng cao năng lực chuyên môn mà còn đóng vai trò quan trọng trong tư vấn, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
*LƯU Ý: Bài viết mang tính tham khảo, phục vụ mục đích học tập của sinh viên Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn và không có giá trị thay thế ý kiến tư vấn y khoa chuyên môn.
