Táo bón là rối loạn tiêu hóa phổ biến khiến nhiều người phải dùng thuốc nhuận tràng khác nhau như duphalac bisacodyl hay sorbitol nhưng việc lựa chọn đúng thời điểm và đặc điểm bệnh giúp tăng hiệu quả và hạn chế tác dụng phụ.
Táo bón là rối loạn tiêu hóa phổ biến khiến nhiều người phải dùng thuốc nhuận tràng khác nhau như duphalac bisacodyl hay sorbitol nhưng việc lựa chọn đúng thời điểm và đặc điểm bệnh giúp tăng hiệu quả và hạn chế tác dụng phụ.
Việc hiểu rõ cơ chế tác dụng và thời điểm sử dụng từng loại thuốc nhuận tràng sẽ giúp người bệnh xử trí táo bón an toàn và hợp lý hơn trong thực tế.
Từ góc nhìn chuyên môn của nhiều người làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, việc lựa chọn thuốc nhuận tràng cần dựa vào mức độ táo bón và đối tượng người bệnh. Duphalac chứa lactulose là thuốc nhuận tràng thẩm thấu giúp hút nước vào lòng ruột, làm mềm phân và hỗ trợ quá trình đại tiện diễn ra tự nhiên hơn. Một số chuyên gia đào tạo tại Cao đẳng Điều Dưỡng Sài Gòn cũng cho rằng nhóm thuốc này phù hợp với những trường hợp cần điều trị nhẹ nhàng và an toàn lâu dài.
Thuốc thường phát huy tác dụng sau khoảng 24 đến 48 giờ nên không thích hợp cho các trường hợp cần đi tiêu ngay lập tức. Tuy nhiên ưu điểm lớn của duphalac là tương đối an toàn, có thể sử dụng cho trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc phụ nữ mang thai khi bị táo bón kéo dài. Chính nhờ cơ chế làm mềm phân từ từ nên thuốc ít gây đau quặn bụng và giúp người bệnh cải thiện chức năng tiêu hóa một cách ổn định.
Trong thực tế lâm sàng, duphalac thường được chỉ định cho táo bón mạn tính, táo bón ở người thể trạng yếu hoặc cần điều trị lâu dài. Ngoài ra thuốc còn được sử dụng trong một số trường hợp bệnh gan nhằm hỗ trợ điều trị bệnh não gan. Nhờ tính an toàn và cơ chế tác dụng nhẹ nhàng, loại thuốc này được xem là lựa chọn phù hợp khi cần điều trị táo bón bền vững.
Khác với duphalac, bisacodyl là thuốc nhuận tràng kích thích có khả năng tác động trực tiếp lên nhu động ruột. Theo nhiều dược sĩ đang giảng dạy và nghiên cứu tại Cao đẳng Dược Tp Hồ Chí Minh, cơ chế của thuốc giúp tăng co bóp ruột và kích thích tiết dịch trong lòng ruột, từ đó thúc đẩy quá trình đào thải phân diễn ra nhanh hơn so với nhiều loại thuốc nhuận tràng khác.
Bisacodyl có thể dùng theo hai đường là uống hoặc đặt hậu môn với thời gian tác dụng khác nhau. Nếu dùng đường uống, thuốc thường phát huy tác dụng sau khoảng 6 đến 12 giờ, còn khi đặt hậu môn có thể có hiệu quả chỉ sau 15 đến 60 phút. Chính vì khả năng tác dụng nhanh nên thuốc thường được sử dụng trong các tình huống cần làm sạch ruột trước khi phẫu thuật hoặc nội soi tiêu hóa.
Tuy nhiên, do cơ chế kích thích nhu động mạnh nên bisacodyl có thể gây đau bụng hoặc quặn bụng ở một số người. Thuốc thường chỉ được khuyến cáo dùng ngắn ngày cho táo bón cấp tính hoặc tình trạng giảm nhu động ruột tạm thời ở người lớn. Việc sử dụng kéo dài có thể làm ruột phụ thuộc thuốc, vì vậy cần thận trọng và tuân theo hướng dẫn chuyên môn.
Sorbitol là thuốc nhuận tràng thẩm thấu nhẹ, thường được bào chế dưới dạng bột hòa tan nên khá dễ sử dụng. Thuốc hoạt động bằng cách hút nước vào lòng ruột để làm mềm phân đồng thời kích thích nhẹ nhu động ruột. Trong tài liệu đào tạo của Trường Cao đẳng Dược thành phố Hồ Chí Minh, sorbitol thường được nhắc đến như một lựa chọn phù hợp cho các trường hợp táo bón mức độ nhẹ đến trung bình.
Thời gian tác dụng của sorbitol thường khoảng 6 đến 8 giờ sau khi dùng, nhanh hơn duphalac nhưng nhẹ nhàng hơn so với các thuốc nhuận tràng kích thích. Nhờ cơ chế tương đối êm dịu, thuốc thường được sử dụng cho người bệnh sau phẫu thuật, người phải nằm lâu hoặc những trường hợp cần hỗ trợ đi tiêu mà không muốn kích thích ruột quá mạnh.
Sorbitol cũng có thể dùng cho cả trẻ em và người lớn tuổi khi cần điều chỉnh chức năng tiêu hóa. Trong nhiều trường hợp, thuốc còn được phối hợp cùng các biện pháp khác như tăng chất xơ hoặc uống đủ nước để cải thiện tình trạng táo bón. Việc lựa chọn sorbitol giúp người bệnh kiểm soát triệu chứng theo hướng an toàn và hạn chế tác dụng phụ không cần thiết.
Đối với những thí sinh quan tâm đến lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và dược học, việc hiểu rõ cơ chế thuốc và cách sử dụng hợp lý là kiến thức nền tảng rất quan trọng. Vì vậy, những người muốn theo đuổi ngành này nên cân nhắc lựa chọn Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn để được đào tạo bài bản, tiếp cận kiến thức chuyên sâu và rèn luyện kỹ năng chuyên môn vững chắc phục vụ công việc sau này.
*LƯU Ý: Bài viết mang tính tham khảo, phục vụ mục đích học tập của sinh viên Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn và không có giá trị thay thế ý kiến tư vấn y khoa chuyên môn.
