Thoát vị khe hoành và trào ngược axit là hai rối loạn tiêu hóa thường gặp, thường là nguyên nhân tiềm ẩn khiến dịch axit trong dạ dày trào ngược lên thực quản, dẫn đến viêm, nóng rát và nhiều biến chứng nguy hiểm hơn.
Thoát vị khe hoành và trào ngược axit là hai rối loạn tiêu hóa thường gặp, thường là nguyên nhân tiềm ẩn khiến dịch axit trong dạ dày trào ngược lên thực quản, dẫn đến viêm, nóng rát và nhiều biến chứng nguy hiểm hơn.
Thoát vị khe hoành xảy ra khi một phần dạ dày trượt lên qua cơ hoành — cơ ngăn cách giữa khoang ngực và khoang bụng. Sự di chuyển bất thường này khiến cho van thực quản dưới (LES) bị yếu đi, làm mất khả năng ngăn axit trào ngược. Người bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, nhưng khi bệnh tiến triển, họ có thể cảm thấy nóng rát vùng ngực, đầy hơi, khó nuốt hoặc buồn nôn sau khi ăn.
Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc thoát vị khe hoành bao gồm: tuổi cao, béo phì, mang thai, thói quen ăn uống quá no hoặc thường xuyên nằm ngay sau bữa ăn. Ngoài ra, việc hút thuốc lá và uống rượu cũng góp phần làm tăng áp lực lên dạ dày, khiến tình trạng nặng hơn.
Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) là tình trạng dịch tiêu hóa, đặc biệt là axit, trào ngược lên thực quản, gây kích ứng và tổn thương niêm mạc. Ở người bị thoát vị khe hoành, cơ chế này xảy ra thường xuyên hơn do dạ dày bị kéo lên vị trí cao hơn bình thường, làm giảm hiệu quả hoạt động của cơ vòng thực quản dưới.
Các triệu chứng phổ biến của GERD bao gồm: ợ chua, đau rát vùng thượng vị, buồn nôn, hơi thở hôi, thậm chí là đau ngực kéo dài. Nếu không điều trị sớm, bệnh có thể dẫn đến viêm loét thực quản hoặc biến chứng thực quản Barrett – yếu tố nguy cơ của ung thư thực quản.
Để xác định nguyên nhân gây trào ngược và mức độ tổn thương của thực quản, bác sĩ thường chỉ định một số phương pháp chẩn đoán như nội soi dạ dày, chụp X-quang với thuốc cản quang bari, hoặc đo độ pH trong thực quản. Các kết quả này giúp phân biệt giữa trào ngược do thoát vị khe hoành và trào ngược do nguyên nhân khác, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp nhất.
Đối với sinh viên ngành Cao đẳng Dược, việc hiểu về các phương pháp chẩn đoán này không chỉ giúp củng cố kiến thức chuyên ngành mà còn mang lại cái nhìn thực tế về quy trình chăm sóc, rèn luyện được tư duy thực hành lâm sàng – yếu tố quan trọng để trở thành những dược sĩ chuyên nghiệp trong tương lai, góp phần chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng tốt hơn.
Cách điều trị trào ngược axit do thoát vị khe hoành phụ thuộc vào mức độ bệnh và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Theo chia sẻ của giảng viên Trường Cao đẳng Y Dược Sài Gòn, người bị bệnh trào ngược axit do thoát vị khe hoành có thể điều trị bằng những phương pháp sau:
Thay đổi lối sống và chế độ ăn uống:
Dùng thuốc:
Khi triệu chứng kéo dài, bác sĩ có thể kê thuốc kháng axit, thuốc ức chế bơm proton (PPI) hoặc thuốc chẹn H2 giúp giảm tiết axit dạ dày. Những loại thuốc này có thể giúp người bệnh dễ chịu hơn, đồng thời bảo vệ niêm mạc thực quản khỏi tổn thương lâu dài.
Phẫu thuật:
Trong các trường hợp nặng, khi điều trị nội khoa không mang lại hiệu quả, phẫu thuật nội soi khâu cơ hoành và tái tạo vị trí dạ dày là lựa chọn cần thiết. Các kỹ thuật hiện đại giúp giảm xâm lấn, rút ngắn thời gian hồi phục và nâng cao tỷ lệ thành công.
Nếu người bệnh gặp phải các dấu hiệu như ợ nóng kéo dài trên 3 tuần, buồn nôn, nôn ra máu hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, cần đi khám ngay để được tư vấn và điều trị kịp thời. Việc phát hiện sớm giúp tránh được nhiều biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là nguy cơ viêm loét hoặc ung thư thực quản.
