Sultamicillin là kháng sinh phối hợp giữa ampicillin và sulbactam, được sử dụng rộng rãi trong điều trị nhiều bệnh nhiễm khuẩn nhờ phổ tác dụng rộng và khả năng kháng men beta-lactamase. Tuy nhiên, đây là thuốc kê đơn, cần dùng đúng chỉ định để tránh kháng kháng sinh và tác dụng phụ.
Sultamicillin là tiền chất đường uống của phức hợp ampicillin – sulbactam. Sau khi vào cơ thể, thuốc nhanh chóng được thủy phân thành hai hoạt chất có tác dụng diệt khuẩn. Sự kết hợp này giúp mở rộng phổ kháng khuẩn và tăng hiệu quả trên các chủng vi khuẩn tiết men beta-lactamase – cơ chế thường khiến nhiều kháng sinh penicillin mất tác dụng.
Trong Dược học, Sultamicillin được xếp vào nhóm penicillin phối hợp chất ức chế beta-lactamase và thuộc danh mục thuốc kê đơn. Thuốc có dạng viên nén bao phim hoặc bột pha hỗn dịch uống, thuận tiện cho điều trị ngoại trú.
Nhờ sinh khả dụng đường uống cao, gần tương đương dạng tiêm, Sultamicillin thường được lựa chọn thay thế khi người bệnh không cần điều trị nội trú nhưng vẫn cần kháng sinh phổ rộng.
Hiệu quả của Sultamicillin đến từ sự “bổ trợ” giữa hai thành phần.
Ampicillin là kháng sinh beta-lactam, tiêu diệt vi khuẩn bằng cách ức chế tổng hợp thành tế bào. Tuy nhiên, hoạt chất này dễ bị phá hủy bởi enzym beta-lactamase. Sulbactam đóng vai trò như “lá chắn”, ức chế không hồi phục enzym này, giúp bảo vệ ampicillin và phục hồi tác dụng diệt khuẩn.
Nhờ đó, thuốc có hiệu lực trên cả vi khuẩn Gram dương và Gram âm như Streptococcus, Staphylococcus, Haemophilus influenzae, E. coli, Klebsiella, Proteus hay một số vi khuẩn kỵ khí. Đây cũng là lý do Sultamicillin được đánh giá cao trong điều trị các nhiễm khuẩn hỗn hợp.
Kiến thức về cơ chế phối hợp kháng sinh như Sultamicillin hiện là nội dung quan trọng trong chương trình đào tạo Cao đẳng Dược và Cao đẳng Y, giúp sinh viên ngành Dược và Y sĩ đa khoa hiểu rõ cách lựa chọn thuốc hợp lý.
Trong thực hành lâm sàng, Sultamicillin thường được chỉ định điều trị nhiều loại nhiễm khuẩn thông thường đến trung bình.
Thuốc có thể dùng cho các bệnh lý đường hô hấp trên như viêm họng, viêm xoang, viêm tai giữa; nhiễm khuẩn hô hấp dưới như viêm phế quản hoặc viêm phổi cộng đồng. Ngoài ra, thuốc còn hữu ích trong nhiễm khuẩn tiết niệu, viêm bàng quang, viêm đài bể thận, nhiễm khuẩn da – mô mềm, nhiễm khuẩn ổ bụng hoặc nhiễm khuẩn phụ khoa.
Trong một số trường hợp, Sultamicillin cũng được cân nhắc điều trị lậu cầu không biến chứng khi kết quả kháng sinh đồ cho thấy vi khuẩn còn nhạy cảm.
Tuy nhiên, việc sử dụng cần dựa trên chỉ định bác sĩ, không nên tự mua hoặc dùng lại đơn cũ vì nguy cơ kháng thuốc ngày càng gia tăng.
Sau khi uống, Sultamicillin được hấp thu tốt qua đường tiêu hóa và nhanh chóng chuyển thành ampicillin và sulbactam theo tỷ lệ 1:1. Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến sinh khả dụng nên người bệnh có thể uống trước hoặc sau bữa ăn.
Thuốc phân bố rộng vào nhiều mô và dịch cơ thể, nhưng thấm kém vào dịch não tủy khi không có viêm màng não. Phần lớn hoạt chất được đào thải qua thận, vì vậy thời gian bán thải kéo dài ở người suy thận hoặc người cao tuổi, cần điều chỉnh liều phù hợp.
Liều lượng cụ thể phụ thuộc vào mức độ nhiễm khuẩn, tuổi và chức năng thận của người bệnh. Ở người lớn, liều thông thường dao động 350–750 mg mỗi lần, ngày uống hai lần. Thời gian điều trị thường từ 5–14 ngày.
Điều quan trọng là phải uống đủ liều, đủ thời gian ngay cả khi triệu chứng đã cải thiện. Ngưng thuốc sớm có thể khiến vi khuẩn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn và làm tăng nguy cơ tái phát hoặc kháng kháng sinh.
Giống nhiều kháng sinh nhóm penicillin, Sultamicillin có thể gây buồn nôn, tiêu chảy, đau bụng hoặc nổi ban dị ứng. Một số ít trường hợp ghi nhận phản ứng quá mẫn, thiếu máu, tăng men gan hoặc viêm thận kẽ.
Thuốc cũng có thể tương tác với probenecid, thuốc chống đông máu, methotrexat hoặc thuốc tránh thai đường uống. Do đó, người bệnh nên thông báo cho bác sĩ tất cả thuốc đang sử dụng để tránh rủi ro.
Trong đào tạo ngành Dược, nội dung về tương tác và an toàn kháng sinh luôn được nhấn mạnh nhằm hạn chế biến chứng do dùng thuốc không đúng cách.
Theo giảng viên Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn, Sultamicillin là lựa chọn hiệu quả cho nhiều nhiễm khuẩn thường gặp nhưng không nên lạm dụng.
Kháng sinh phối hợp như Sultamicillin giúp vượt qua cơ chế kháng beta-lactamase, tuy nhiên việc dùng bừa bãi sẽ làm tăng tình trạng kháng thuốc trong cộng đồng. Người dân cần tuân thủ đơn của bác sĩ, không tự ý mua hoặc chia sẻ thuốc. Đây cũng là kiến thức cốt lõi mà sinh viên Cao đẳng Dược và Y sĩ đa khoa được đào tạo để tư vấn đúng cho người bệnh.
Sultamicillin là kháng sinh phối hợp có phổ rộng, hiệu quả trong điều trị nhiều bệnh nhiễm khuẩn hô hấp, tiết niệu và da – mô mềm. Tuy nhiên, vì là thuốc kê đơn, người bệnh chỉ nên sử dụng khi có chỉ định chuyên môn. Dùng đúng liều, đủ thời gian và theo dõi tác dụng phụ không chỉ giúp điều trị thành công mà còn góp phần hạn chế kháng kháng sinh – vấn đề y tế cộng đồng đáng lo ngại hiện nay.
*LƯU Ý: Bài viết mang tính tham khảo, phục vụ mục đích học tập của sinh viên Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn và không có giá trị thay thế ý kiến tư vấn y khoa chuyên môn.
