Bà Nguyễn Thị Dung năm nay 56 tuổi gửi câu hỏi: "Lo âu kéo dài, hồi hộp, tim đập nhanh, mất ngủ nhưng vẫn phải học tập và làm việc khiến nhiều người băn khoăn nên dùng thuốc gì để cải thiện triệu chứng mà không gây buồn ngủ, giảm tập trung".
Bà Nguyễn Thị Dung năm nay 56 tuổi gửi câu hỏi: "Lo âu kéo dài, hồi hộp, tim đập nhanh, mất ngủ nhưng vẫn phải học tập và làm việc khiến nhiều người băn khoăn nên dùng thuốc gì để cải thiện triệu chứng mà không gây buồn ngủ, giảm tập trung".
Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn trả lời: Tofisopam được xem là lựa chọn giúp giảm căng thẳng, giữ sự tỉnh táo nếu dùng đúng cách.
Rối loạn lo âu và căng thẳng thần kinh đang trở thành vấn đề sức khỏe phổ biến ở nhiều lứa tuổi. Không ít người cần dùng thuốc hỗ trợ nhưng lại e ngại cảm giác lơ mơ, buồn ngủ do các thuốc an thần kinh điển. Trong bối cảnh đó, Tofisopam được quan tâm nhờ khả năng giảm lo âu mà vẫn bảo toàn sự tỉnh táo.
Tofisopam là hoạt chất hướng thần kinh thuộc nhóm benzodiazepin thế hệ mới, lưu hành trên thị trường với tên thương mại Grandaxin. Khác với các benzodiazepin cổ điển, thuốc ít gây an thần, không giãn cơ và không làm suy giảm đáng kể khả năng vận động hay trí nhớ, vì vậy phù hợp với người cần duy trì hiệu suất công việc.
Theo các tài liệu Dược học, Tofisopam không gắn trực tiếp vào thụ thể GABA như nhóm thuốc cũ. Thay vào đó, thuốc ức chế chọn lọc một số enzym phosphodiesterase trong hệ thần kinh trung ương, từ đó điều hòa dẫn truyền thần kinh và giúp giảm cảm giác lo lắng, hồi hộp.
Nhờ cơ chế này, người dùng có thể cảm thấy tinh thần nhẹ nhõm hơn mà không bị buồn ngủ sâu. Đây được xem là ưu điểm nổi bật, đặc biệt với nhân viên văn phòng, người lao động trí óc hoặc người phải lái xe, vận hành máy móc.
Trong thực hành lâm sàng, Tofisopam thường được bác sĩ hoặc Y sĩ đa khoa cân nhắc kê đơn cho bệnh nhân bị lo âu mức độ nhẹ đến trung bình, stress kéo dài, rối loạn thần kinh thực vật với biểu hiện tim đập nhanh, run tay, vã mồ hôi, khó thở chức năng.
Ngoài ra, thuốc còn có thể hỗ trợ cho người trầm cảm nhẹ kèm căng thẳng, phụ nữ tiền mãn kinh có rối loạn tâm lý, bệnh nhân trong giai đoạn cai rượu hoặc các trường hợp đau thắt ngực giả do yếu tố thần kinh. Tuy nhiên, mọi chỉ định đều cần được cá thể hóa dựa trên tình trạng sức khỏe từng người.
Sau khi uống, thuốc được hấp thu khá nhanh qua đường tiêu hóa và đạt nồng độ đỉnh trong máu sau khoảng hai giờ. Tofisopam chuyển hóa chủ yếu tại gan và thải trừ qua cả nước tiểu lẫn phân, với thời gian bán thải trung bình 6–8 giờ. Đặc điểm này cho phép chia liều trong ngày để duy trì hiệu quả điều trị ổn định mà hạn chế tích lũy thuốc.
Liều thông thường cho người lớn dao động từ 50 đến 100 mg mỗi lần, ngày hai đến ba lần, tổng liều tối đa khoảng 300 mg/ngày. Thuốc được uống nguyên viên với nước, không nghiền hoặc nhai để tránh ảnh hưởng đến hấp thu.
Thời gian điều trị có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng tùy mức độ triệu chứng. Người bệnh cần tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý tăng liều, giảm liều hay ngừng thuốc đột ngột.
Dù được đánh giá an toàn hơn nhiều thuốc giải lo âu khác, Tofisopam vẫn có thể gây một số phản ứng không mong muốn như buồn nôn, đầy bụng, táo bón, khô miệng hoặc phát ban dị ứng. Một số ít trường hợp xuất hiện kích động, bồn chồn hoặc co giật.
Khi dùng quá liều, bệnh nhân có thể gặp lú lẫn, nôn, ức chế hô hấp, thậm chí hôn mê. Đây là tình huống cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức.
Thuốc không được khuyến cáo cho trẻ em dưới 18 tuổi, phụ nữ mang thai ba tháng đầu, phụ nữ đang cho con bú hoặc người suy hô hấp nặng. Người cao tuổi, bệnh gan – thận, động kinh hoặc có tiền sử rối loạn tâm thần cần được theo dõi chặt chẽ khi dùng.
Tofisopam cũng có thể tương tác với thuốc an thần, opioid, thuốc chống động kinh, thuốc chuyển hóa qua CYP3A4 và rượu bia, làm tăng nguy cơ ức chế thần kinh trung ương. Vì vậy, người bệnh cần thông báo đầy đủ các thuốc đang sử dụng trước khi điều trị.
Theo giảng viên Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn, trong chương trình đào tạo Dược học và thực hành lâm sàng, Tofisopam được xem là lựa chọn phù hợp cho bệnh nhân lo âu cần duy trì sự tỉnh táo. Tuy nhiên, chuyên gia nhấn mạnh thuốc chỉ nên dùng khi có chỉ định của bác sĩ hoặc Y sĩ đa khoa, bởi lạm dụng có thể dẫn đến phụ thuộc thuốc và nhiều rủi ro không mong muốn.
Tofisopam có thể mang lại lợi ích rõ rệt trong kiểm soát lo âu nếu dùng đúng cách. Song, thuốc không thay thế hoàn toàn cho các biện pháp chăm sóc tinh thần như ngủ đủ giấc, tập luyện thể thao, thư giãn và tư vấn tâm lý. Việc thăm khám sớm và tuân thủ điều trị vẫn là chìa khóa giúp cải thiện sức khỏe tâm thần an toàn, bền vững.
*LƯU Ý: Bài viết mang tính tham khảo, phục vụ mục đích học tập của sinh viên Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn và không có giá trị thay thế ý kiến tư vấn y khoa chuyên môn.
