Viêm co rút bao khớp vai là bệnh lý xương khớp thường gặp ở người trung niên, gây đau và hạn chế vận động vùng vai. Bệnh tiến triển âm thầm nhưng có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí vài năm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống nếu không được chẩn đoán và điều trị đúng cách.
Viêm co rút bao khớp vai, còn được gọi là viêm quanh khớp vai thể đông cứng hay “đông cứng khớp vai” (Frozen shoulder), là tình trạng viêm và xơ hóa bao khớp vai khiến khớp bị co rút, giảm tiết hoạt dịch, gây đau và hạn chế cử động. Bệnh thường gặp ở người từ 40 đến 60 tuổi, đặc biệt là nữ giới. Theo các chuyên gia y học lâm sàng, tỷ lệ mắc bệnh trong cộng đồng chiếm khoảng 2%, song con số này có xu hướng tăng do thói quen sinh hoạt ít vận động và lối sống văn phòng hiện nay.
Nguyên nhân chính xác của viêm co rút bao khớp vai chưa được xác định hoàn toàn. Tuy nhiên, quá trình viêm mạn tính làm dày và co rút bao khớp, kết hợp với việc giảm tiết hoạt dịch, khiến cử động trở nên khó khăn. Một số yếu tố nguy cơ được ghi nhận gồm: tuổi trung niên, giới nữ, chấn thương vùng vai, hoặc các bệnh lý nền như tiểu đường, cường giáp, suy giáp, bệnh tim, Parkinson.
Những người ít vận động, đặc biệt là sau phẫu thuật hoặc chấn thương phải cố định khớp vai lâu ngày, cũng dễ mắc bệnh. Việc không duy trì vận động nhẹ nhàng trong giai đoạn phục hồi có thể khiến bao khớp nhanh chóng bị xơ cứng.
Biểu hiện ban đầu là đau âm ỉ hoặc dữ dội ở vùng vai, nhất là khi cử động tay hoặc về đêm. Cơn đau kéo dài khiến người bệnh hạn chế vận động, dẫn tới tình trạng đông cứng khớp. Bệnh thường diễn tiến qua ba giai đoạn: giai đoạn đau cấp tính (3–8 tháng), giai đoạn đông cứng (4–6 tháng), và giai đoạn phục hồi (1–3 tháng).
Ở giai đoạn cuối, cơn đau có thể giảm nhưng người bệnh vẫn gặp khó khăn khi thực hiện các động tác như giơ tay, buộc tóc, hoặc lấy đồ vật trên cao. Việc nhận biết sớm và can thiệp kịp thời là yếu tố quyết định giúp ngăn ngừa dính khớp vĩnh viễn.
Bác sĩ chẩn đoán dựa trên khai thác triệu chứng, thăm khám lâm sàng và đánh giá tầm vận động của khớp vai. Trong nhiều trường hợp, có thể chỉ định thêm chụp X-quang, siêu âm hoặc cộng hưởng từ (MRI) để loại trừ các bệnh lý khác như thoái hóa khớp, rách gân chóp xoay hoặc viêm gân.
Điều trị viêm co rút bao khớp vai tập trung vào hai mục tiêu: giảm đau và phục hồi khả năng vận động. Giai đoạn đầu, người bệnh được kê thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAIDs) hoặc tiêm corticoid nội khớp tùy mức độ bệnh. Biện pháp chườm nóng, chườm lạnh luân phiên có thể giúp cải thiện lưu thông máu và giảm căng cơ quanh khớp.
Song song đó, vật lý trị liệu giữ vai trò then chốt trong phục hồi chức năng. Các bài tập kéo giãn, xoay khớp nhẹ nhàng, dưới sự hướng dẫn của chuyên viên, giúp ngăn ngừa dính khớp và duy trì tầm vận động. Với các trường hợp không đáp ứng điều trị bảo tồn, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nội soi giải phóng bao khớp vai nhằm phục hồi vận động tối đa.
Phòng bệnh hiệu quả đòi hỏi duy trì thói quen sinh hoạt khoa học, tránh vận động sai tư thế, đặc biệt là khi làm việc với máy tính hoặc mang vác vật nặng. Người từng bị chấn thương vai cần tuân thủ chương trình tập phục hồi theo hướng dẫn y khoa. Giữ ấm khớp vai, bổ sung đủ canxi, vitamin D và duy trì vận động nhẹ nhàng hằng ngày giúp giảm nguy cơ tái phát.
Theo chuyên gia Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn, viêm co rút bao khớp vai là một trong những bệnh lý tiêu biểu mà Y sĩ đa khoa cần nắm vững trong quá trình học và hành nghề. Bệnh không đe dọa tính mạng nhưng ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng sống, nhất là với người lao động văn phòng và người lớn tuổi. Việc phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác và tuân thủ phác đồ điều trị giúp hạn chế nguy cơ dính khớp và phục hồi tốt chức năng vận động.
Các chuyên gia của Cao đẳng Y sĩ đa khoa cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của kiến thức y học cơ bản trong nhận diện sớm triệu chứng viêm, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân có bệnh lý nền. Sinh viên theo học Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn được đào tạo chuyên sâu về cơ chế bệnh học, dược lý học và thực hành lâm sàng, giúp có thể tư vấn, hỗ trợ điều trị và hướng dẫn bệnh nhân phòng ngừa bệnh hiệu quả hơn trong cộng đồng.
Viêm co rút bao khớp vai tuy không phải bệnh hiếm nhưng thường bị bỏ qua ở giai đoạn đầu. Chủ động thăm khám sớm, tuân thủ điều trị và duy trì tập luyện đúng cách sẽ giúp người bệnh phục hồi vận động vai, tránh biến chứng mạn tính. Đồng thời, việc tăng cường đào tạo đội ngũ Y sĩ đa khoa tại các cơ sở uy tín như Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
