Viêm dây thần kinh số 3 tuy ít gặp nhưng có thể gây rối loạn vận động mắt và suy giảm thị lực nghiêm trọng. Bệnh xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, cần được phát hiện sớm và điều trị kịp thời để tránh biến chứng nguy hiểm.
Viêm dây thần kinh số 3 tuy ít gặp nhưng có thể gây rối loạn vận động mắt và suy giảm thị lực nghiêm trọng. Bệnh xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, cần được phát hiện sớm và điều trị kịp thời để tránh biến chứng nguy hiểm.
Viêm dây thần kinh số 3 là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại dây thần kinh vận nhãn chung – dây thần kinh chi phối phần lớn hoạt động vận động của mắt, bao gồm nâng mi, điều khiển các cơ vận nhãn và phản xạ đồng tử. Tình trạng này có thể liên quan đến rối loạn tự miễn, viêm mạch, nhiễm trùng hoặc các bệnh lý toàn thân như bệnh lý tim mạch, chuyển hóa.
Khác với liệt dây thần kinh số 3 do thiếu máu vi mạch hay chèn ép bởi khối u, viêm dây thần kinh vận nhãn thường đi kèm biểu hiện viêm rõ rệt, đau nhức dữ dội và tổn thương thần kinh nặng. Trong các bệnh lý như viêm mạch đa nút (polyarteritis nodosa), dây thần kinh số 3 có thể bị tổn thương nghiêm trọng, gây sụp mi, song thị và giãn đồng tử, chỉ cải thiện sau khi điều trị ức chế miễn dịch phù hợp.
Theo giảng viên Cao đẳng Dược Sài Gòn cho biết, bệnh có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm thiếu máu vi mạch do đái tháo đường, tăng huyết áp; viêm mạch hoặc bệnh tự miễn như đa xơ cứng, Tolosa–Hunt; nhiễm trùng do virus herpes, viêm xoang lan rộng; hoặc chèn ép cơ học từ phình mạch, u não, chấn thương hay tăng áp lực nội sọ.
Người mắc viêm dây thần kinh số 3 có thể xuất hiện một hoặc nhiều triệu chứng sau:
Đau vùng mắt là dấu hiệu phổ biến, thường là đau nhức quanh ổ mắt hoặc phía sau nhãn cầu. Trong các hội chứng viêm đặc biệt như Tolosa–Hunt hoặc viêm xoang hang, cơn đau có thể rất dữ dội và kéo dài.
Sụp mi xảy ra khi cơ nâng mi trên bị liệt, khiến mi mắt sụp xuống một phần hoặc hoàn toàn, ảnh hưởng đến tầm nhìn.
Song thị (nhìn đôi) xuất hiện do các cơ vận nhãn không còn hoạt động đồng bộ, khiến hình ảnh bị chồng chéo khi nhìn lên, xuống hoặc nhìn vào trong.
Giãn đồng tử là dấu hiệu quan trọng, xảy ra khi sợi phó giao cảm trong dây thần kinh số 3 bị tổn thương, làm đồng tử không co lại khi gặp ánh sáng.
Ngoài ra, người bệnh có thể bị lé ngoài, mắt không xoay được hoàn toàn về một hướng, hoặc liệt điều tiết khiến nhìn mờ khi đọc sách, làm việc gần.
Việc chẩn đoán cần kết hợp thăm khám thần kinh – nhãn khoa và các phương tiện hình ảnh như MRI, CTA hoặc MRA mạch não. Xét nghiệm máu và các chỉ số viêm giúp xác định nguyên nhân tự miễn hay nhiễm trùng.
Điều trị viêm dây thần kinh số 3 phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể. Trường hợp viêm mạch hoặc bệnh tự miễn có thể cần dùng corticosteroid hoặc thuốc ức chế miễn dịch. Nhiễm trùng sẽ được điều trị bằng kháng sinh hoặc kháng virus phù hợp. Nếu do phình mạch, người bệnh có thể được chỉ định can thiệp nội mạch hoặc phẫu thuật. Điều trị hỗ trợ như kính giảm song thị, hỗ trợ nâng mi hoặc phẫu thuật chỉnh lác có thể được cân nhắc sau giai đoạn cấp.
Để phòng ngừa viêm dây thần kinh vận nhãn, cần kiểm soát tốt các bệnh mạn tính, tiêm phòng virus khi cần thiết và khám sớm khi có dấu hiệu bất thường ở mắt. Việc nâng cao kiến thức y khoa trong cộng đồng, đặc biệt với sinh viên theo học các ngành sức khỏe như Cao đẳng Dược tại Trường Cao đẳng Y Dược Sài Gòn, sẽ góp phần giúp phát hiện sớm và hỗ trợ người bệnh tiếp cận điều trị đúng hướng.
Viêm dây thần kinh số 3 tuy không phổ biến nhưng có thể gây hậu quả nặng nề nếu chậm trễ điều trị. Chủ động thăm khám và tuân thủ chỉ định y tế là chìa khóa quan trọng giúp bảo vệ thị lực và sức khỏe thần kinh lâu dài.
