Virus HPV là một trong những tác nhân lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất hiện nay và có liên quan mật thiết đến ung thư cổ tử cung cùng nhiều bệnh lý nguy hiểm khác. Việc hiểu rõ về virus HPV sẽ giúp chủ động phòng ngừa và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Virus HPV (Human Papillomavirus) là nhóm virus gồm hơn 100 chủng khác nhau, trong đó có khoảng 40 chủng lây truyền chủ yếu qua đường tình dục. Một số chủng HPV nguy cơ thấp có thể gây mụn cóc sinh dục, trong khi các chủng nguy cơ cao như HPV 16 và HPV 18 có liên quan trực tiếp đến ung thư cổ tử cung, ung thư hậu môn, ung thư hầu họng và một số loại ung thư sinh dục khác.
HPV rất phổ biến và phần lớn người trưởng thành từng nhiễm ít nhất một lần trong đời. Trong nhiều trường hợp, hệ miễn dịch có thể tự đào thải virus sau một đến hai năm mà không gây biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu virus tồn tại dai dẳng, nguy cơ tiến triển thành tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư sẽ tăng lên. Theo các thầy cô trường Cao đẳng Dược Sài Gòn, việc nâng cao kiến thức cộng đồng về HPV đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phòng ngừa ung thư cổ tử cung tại Việt Nam hiện nay.
HPV chủ yếu lây truyền qua quan hệ tình dục không an toàn, bao gồm quan hệ qua đường âm đạo, hậu môn hoặc miệng. Virus có thể lây ngay cả khi người nhiễm không có triệu chứng rõ ràng, vì vậy nhiều người vô tình trở thành nguồn lây cho bạn tình.
Ngoài ra, HPV cũng có thể lây qua tiếp xúc da kề da tại vùng sinh dục. Những yếu tố như quan hệ tình dục sớm, có nhiều bạn tình, hệ miễn dịch suy giảm hoặc không sử dụng biện pháp bảo vệ làm tăng nguy cơ nhiễm virus HPV. Việc hiểu rõ con đường lây truyền sẽ giúp mỗi người chủ động phòng tránh hiệu quả hơn.
Phần lớn người nhiễm HPV không có triệu chứng cụ thể, đặc biệt trong giai đoạn đầu. Điều này khiến bệnh khó phát hiện nếu không thực hiện tầm soát định kỳ. Một số chủng HPV nguy cơ thấp có thể gây mụn cóc sinh dục với biểu hiện là các nốt sùi nhỏ, mềm, màu hồng hoặc màu da tại cơ quan sinh dục hoặc hậu môn. Các tổn thương này thường không gây đau nhưng có thể tạo cảm giác khó chịu.
Đối với các chủng HPV nguy cơ cao, nhiễm virus thường không biểu hiện rõ ràng cho đến khi xuất hiện tổn thương tiền ung thư. Chính vì vậy, việc kiểm tra sức khỏe sinh sản định kỳ là yếu tố then chốt giúp phát hiện sớm những bất thường.
HPV được xem là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư cổ tử cung ở phụ nữ. Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, các tổn thương tiền ung thư có thể tiến triển thành ung thư xâm lấn. Ngoài ra, virus HPV còn liên quan đến ung thư âm đạo, âm hộ, dương vật, hậu môn và vùng hầu họng.
Tuy nhiên, không phải tất cả các trường hợp nhiễm HPV đều dẫn đến ung thư. Phần lớn trường hợp có thể tự khỏi nhờ hệ miễn dịch khỏe mạnh. Theo các điều dưỡng đang công tác tại cơ sở y tế, việc duy trì lối sống lành mạnh và tầm soát định kỳ giúp giảm đáng kể nguy cơ biến chứng nguy hiểm do HPV gây ra.
Xét nghiệm HPV thường được thực hiện thông qua việc lấy mẫu tế bào cổ tử cung ở phụ nữ để phát hiện sự hiện diện của các chủng virus nguy cơ cao. Bên cạnh đó, xét nghiệm Pap smear cũng được khuyến cáo thực hiện định kỳ nhằm phát hiện sớm các thay đổi bất thường của tế bào cổ tử cung trước khi tiến triển thành ung thư.
Việc tầm soát định kỳ giúp phát hiện sớm và điều trị kịp thời, từ đó giảm tỷ lệ tử vong do ung thư cổ tử cung. Phụ nữ trong độ tuổi từ 21 trở lên nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn lịch kiểm tra phù hợp.
Tiêm vaccine HPV là biện pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả nhất hiện nay. Vaccine có thể bảo vệ cơ thể khỏi các chủng HPV nguy cơ cao thường gây ung thư cổ tử cung và một số chủng gây mụn cóc sinh dục. Việc tiêm phòng được khuyến khích thực hiện sớm, đặc biệt trước khi có quan hệ tình dục.
Ngoài tiêm vaccine, quan hệ tình dục an toàn, sử dụng bao cao su và hạn chế số lượng bạn tình cũng giúp giảm nguy cơ lây nhiễm. Duy trì chế độ ăn uống cân bằng, ngủ đủ giấc và tăng cường vận động sẽ góp phần nâng cao sức đề kháng, giúp cơ thể tự bảo vệ trước tác nhân gây bệnh.
Virus HPV là tác nhân phổ biến có thể gây ra nhiều bệnh lý nguy hiểm, đặc biệt là ung thư cổ tử cung. Mặc dù đa số trường hợp nhiễm HPV có thể tự khỏi, nhưng việc chủ động tiêm vaccine, tầm soát định kỳ và nâng cao kiến thức phòng bệnh vẫn vô cùng cần thiết. Trang bị kiến thức đúng đắn sẽ giúp mỗi người bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng một cách hiệu quả, lâu dài.
