Trước nguy cơ bùng phát virus Nipah có tỷ lệ tử vong cao, Bộ Y tế khuyến cáo người dân không ăn các loại thực phẩm bị động vật cắn, gặm nhấm và cần đảm bảo an toàn thực phẩm để phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm từ nguồn tự nhiên
Trước nguy cơ bùng phát virus Nipah có tỷ lệ tử vong cao, Bộ Y tế khuyến cáo người dân không ăn các loại thực phẩm bị động vật cắn, gặm nhấm và cần đảm bảo an toàn thực phẩm để phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm từ nguồn tự nhiên
Virus Nipah là một loại virus truyền nhiễm nguy hiểm, được xếp vào nhóm A – nhóm bệnh truyền nhiễm có mức độ nghiêm trọng cao, hiện chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu. Loại virus này thường lây truyền từ động vật sang người, đặc biệt là từ các loài dơi ăn quả và có thể lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, vật phẩm, thực phẩm nhiễm virus hoặc từ người sang người. Những trường hợp nhiễm virus Nipah thường bị viêm não cấp tính, có thể dẫn đến tử vong với tỷ lệ lớn nếu không được xử trí kịp thời.
Mặc dù đến nay Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah, nhưng trước tình hình dịch bệnh ở một số nước lân cận, Bộ Y tế đã ban hành các khuyến cáo cụ thể để tăng cường phòng ngừa, tránh nguy cơ xâm nhập và lây lan trong cộng đồng.
Một trong những đường lây được Bộ Y tế lưu ý chính là qua thực phẩm bị nhiễm virus, đặc biệt là trái cây bị động vật cắn hoặc gặm nhấm. Điều này xuất phát từ thực tế ở nhiều ổ dịch trước đây, virus Nipah được tìm thấy trong các giọt nước bọt hoặc dịch tiết của dơi và các loài thú khác khi tiếp xúc hoặc ăn trái cây. Những trái cây bị cắn bởi dơi, chim hoặc gặm nhấm có nguy cơ mang theo virus cao hơn so với trái cây lành lặn.
Do đó, Bộ Y tế khuyến cáo người dân không ăn hoặc uống các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật cắn, gặm nhấm để hạn chế tiếp xúc với virus có thể có trong dịch tiết động vật. Điều này cũng bao gồm cả việc tránh uống nước nhựa cây sống hoặc chưa qua chế biến như nhựa dừa hoặc nhựa cây thốt nốt, vốn có thể chứa các mầm bệnh nếu bị nhiễm bẩn từ bên ngoài.
Bộ Y tế nhấn mạnh nguyên tắc “ăn chín, uống sôi” là biện pháp đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả để giảm nguy cơ lây nhiễm virus qua thực phẩm. Đảm bảo thức ăn được nấu chín và nước uống được đun sôi sẽ góp phần tiêu diệt hầu hết virus và vi khuẩn có thể tồn tại trong thực phẩm hoặc nguồn nước.
Theo các thầy cô giảng dạy ngành Cao đẳng Điều dưỡng, các loại trái cây mua về cần được rửa kỹ, gọt vỏ trước khi ăn, ngay cả khi không có dấu hiệu bị cắn bởi động vật. Điều này không chỉ làm giảm nguy cơ nhiễm virus nhưng còn giúp loại bỏ bụi bẩn, hoá chất hoặc vi khuẩn bám trên bề mặt.
Virus Nipah thường lây truyền từ dơi ăn quả sang người thông qua tiếp xúc với dịch tiết hoặc môi trường bị nhiễm bẩn. Do vậy, tránh tiếp xúc gần với dơi và các loài động vật có khả năng mang virus cao là một phần quan trọng trong phòng ngừa. Sau khi tiếp xúc với động vật hoặc bề mặt nghi ngờ ô nhiễm, nên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn đầy đủ.
Các giảng viên trường Cao đẳng Dược Sài Gòn cũng khuyến cáo người dân theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày nếu có yếu tố dịch tễ liên quan đến vùng có dịch. Nếu xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn hoặc co giật, nên liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất để được khám và xử lý kịp thời, đồng thời hạn chế tiếp xúc với người khác để giảm nguy cơ lây.
Việc thông báo đầy đủ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế sẽ giúp việc chẩn đoán và cách ly được thực hiện hiệu quả hơn, giảm rủi ro lây lan trong cộng đồng.
Mặc dù virus Nipah có tỷ lệ tử vong cao ở các ca nhập viện tại nước ngoài, các chuyên gia y tế cũng cho rằng virus không dễ lây lan rộng trong cộng đồng như COVID-19, và việc hiểu đúng đường lây là chìa khóa để tự bảo vệ bản thân và gia đình.
Để phòng tránh virus Nipah, ngoài việc không ăn các loại trái cây bị dơi hoặc chim cắn, người dân cần duy trì nguyên tắc an toàn vệ sinh thực phẩm, tránh tiếp xúc với động vật có nguy cơ mang virus, và tự theo dõi sức khỏe ngay khi có dấu hiệu bất thường. Thực hiện tốt những khuyến cáo này sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng trước nguy cơ dịch bệnh nguy hiểm.
