Dị ứng thai kỳ là triệu chứng khá phổ biến với nhiều mẹ bầu trong toàn bộ thai kỳ, thường gây ngứa, nổi mẩn đỏ và khó chịu. Bài viết giúp mẹ bầu hiểu đúng nguyên nhân và cách phòng ngừa hiệu quả, an toàn để bảo vệ sức khỏe mẹ và bé
Dị ứng thai kỳ là triệu chứng khá phổ biến với nhiều mẹ bầu trong toàn bộ thai kỳ, thường gây ngứa, nổi mẩn đỏ và khó chịu. Bài viết giúp mẹ bầu hiểu đúng nguyên nhân và cách phòng ngừa hiệu quả, an toàn để bảo vệ sức khỏe mẹ và bé
Dị ứng thai kỳ không phải là một bệnh lý riêng biệt được ghi nhận trong y khoa, mà thường dùng để mô tả các phản ứng dị ứng hoặc các vấn đề da liễu mà mẹ bầu gặp phải khi mang thai. Những phản ứng này có thể là mề đay, viêm da cơ địa bùng phát, viêm mũi dị ứng, hoặc các biểu hiện da đặc hiệu trong thai kỳ như sẩn ngứa, nổi mẩn vùng bụng. Điểm chung của các tình trạng này là chúng liên quan đến những thay đổi lớn trong cơ thể mẹ bầu, đặc biệt là hệ miễn dịch, hormone và làn da trở nên nhạy cảm hơn.
Trong thai kỳ, cơ thể người mẹ trải qua nhiều thay đổi để hỗ trợ sự phát triển của thai nhi như tăng hormone estrogen và progesterone, hệ miễn dịch điều chỉnh để thích ứng và bảo vệ bào thai, đồng thời làn da căng giãn và nhạy cảm hơn. Điều này khiến mẹ bầu dễ phản ứng với các yếu tố bên ngoài, kể cả những tác nhân từng không gây dị ứng trước đó.
Mề đay và mẩn ngứa là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra dị ứng trong thai kỳ. Mẹ bầu có thể gặp các nốt mẩn đỏ, ngứa ở vùng bụng và sau đó lan rộng thành các mảng lớn trên cơ thể. Tình trạng này thường xuất hiện nhiều hơn ở những tháng cưới trước sinh và đôi khi kéo dài đến khoảng 2 tuần sau sinh. Trường hợp này thường gặp hơn ở mẹ mang song thai hoặc mang thai lần đầu. Tin tốt là hầu hết các trường hợp mề đay thai kỳ không gây hại cho sức khỏe mẹ và bé và sẽ giảm dần sau khi sinh.
Theo các thầy cô Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn, một nguyên nhân khác khiến mẹ bầu bị dị ứng là phản ứng với một số thực phẩm hoặc mùi thức ăn. Khi mang thai, nội tiết và hệ miễn dịch thay đổi khiến cơ thể trở nên nhạy cảm hơn với các loại thực phẩm như hải sản, trứng, sữa… Những thực phẩm này có thể gây phát ban, ngứa, và đôi khi kèm theo các triệu chứng toàn thân như choáng váng, chóng mặt hoặc khó thở nếu mẹ bầu nhạy cảm mạnh. Mẹ bầu cần theo dõi kỹ phản ứng sau khi ăn để nhận biết nhóm thực phẩm gây kích ứng.
Phát ban tự phát là tình trạng phát ban da mà không có nguyên nhân rõ ràng. Đây là hiện tượng khá hiếm gặp nhưng vẫn xuất hiện ở một số mẹ bầu, thường bắt đầu bằng những nốt nhỏ giống vết côn trùng cắn và ngứa nhiều hơn khi gãi. Phát ban tự phát thường xuất hiện vào cuối tam cá nguyệt thứ hai hoặc đầu tam cá nguyệt thứ ba, thường ở tay, chân hoặc thân trên. Đa số trường hợp sẽ kết thúc sau khi sinh và hiếm khi kéo dài đến vài tháng.
Trong thai kỳ, mẹ bầu thường nhạy cảm với các mùi nồng từ nước hoa, nước xả vải hoặc sản phẩm tạo mùi trong không gian kín. Những mùi này có thể kích thích phản ứng dị ứng như da đỏ, mẩn ngứa, chảy nước mắt hoặc đau họng, và trong một số trường hợp có thể làm nặng hơn các vấn đề hô hấp. Khi mang thai, mẹ nên hạn chế sử dụng sản phẩm có mùi nồng và giữ không gian sống thoáng đãng.
Mẹ bầu nên chú ý theo dõi phản ứng cơ thể sau khi ăn uống, sử dụng mỹ phẩm hoặc tiếp xúc với môi trường bên ngoài. Việc ghi lại các triệu chứng dị ứng giúp mẹ nhận biết tác nhân gây dị ứng cụ thể để tránh lặp lại trong thai kỳ.
Một chế độ ăn cân đối, giàu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và protein chất lượng không chỉ tốt cho sự phát triển của thai nhi mà còn giúp hạn chế các phản ứng dị ứng không mong muốn. Một số nghiên cứu gợi ý rằng chế độ ăn nhiều rau, trái cây và các nguồn protein lành mạnh trong thai kỳ có thể giảm nguy cơ phát triển các bệnh dị ứng ở trẻ sau này.
Mẹ bầu nên tránh xa các tác nhân kích ứng như không khí ô nhiễm, khói thuốc, lông thú cưng hoặc mùi hóa chất mạnh. Khi ở không gian kín, nên mở cửa để đón khí trong lành và giữ không khí lưu thông. Điều này giúp giảm nguy cơ phản ứng dị ứng và mang lại môi trường thoải mái hơn cho mẹ và bé.
Theo các thầy cô giảng dạy Cao đẳng Điều dưỡng, các mẹ bầu cần vệ sinh da nhẹ nhàng bằng các sản phẩm dành cho da nhạy cảm, tránh dùng các sản phẩm có hương liệu mạnh hoặc chứa nhiều chất tẩy rửa. Mẹ bầu nên tắm bằng nước ấm, lau khô nhẹ nhàng và dưỡng ẩm để giảm tình trạng da khô gây ngứa. Tránh chà xát mạnh vùng da kích ứng để hạn chế làm tình trạng ngứa lan rộng.
Nếu mẹ bầu có tiền sử dị ứng nặng hoặc có các triệu chứng dị ứng tái phát thường xuyên, cần gặp bác sĩ sản phụ khoa hoặc chuyên gia dị ứng để được tư vấn chi tiết và theo dõi phù hợp trong thai kỳ. Việc trao đổi trực tiếp giúp xác định nguyên nhân và biện pháp xử lý an toàn cho cả mẹ và bé.
Trong thai kỳ, các triệu chứng dị ứng đa phần không gây nguy hiểm và có thể thuyên giảm sau sinh nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu tình trạng dị ứng đi kèm khó thở, sưng mặt hoặc môi, hoặc các biểu hiện toàn thân nặng, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế để được xử trí kịp thời. Dị ứng thai kỳ đôi khi phức tạp hơn khi cơ thể nhạy cảm, vì thế việc nhận diện chính xác và phòng tránh sớm giúp mẹ có một thai kỳ khỏe mạnh.
Dị ứng thai kỳ là tình trạng khá phổ biến do những thay đổi nội tiết và hệ miễn dịch khi mang thai. Nhận biết nguyên nhân và áp dụng các biện pháp phòng ngừa như duy trì chế độ ăn lành mạnh, ghi nhận tác nhân dị ứng và giữ môi trường sống trong lành giúp giảm thiểu triệu chứng hiệu quả. Khi cần, mẹ bầu nên thăm khám chuyên khoa để được hỗ trợ tư vấn đầy đủ, đảm bảo sức khỏe cho mẹ và bé trong suốt thai kỳ.
