Công dụng của thuốc kháng sinh và những tác hại khi lạm dụng thuốc

Bài viết dưới đây là những công dụng của thuốc kháng sinh và những tác hại khi lạm dụng thuốc theo chia sẻ từ bác sĩ giảng viên Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn!

Tổng quan về thuốc kháng sinh

Kháng sinh là các chất có khả năng chống lại vi khuẩn, thường được chiết xuất từ vi sinh vật như nấm, vi khuẩn hoặc Actinomycetes. Các hoạt chất kháng sinh hoạt động bằng cách ức chế hoặc tiêu diệt vi khuẩn có hại. Ngày nay, kháng sinh còn được tổng hợp hoặc bán tổng hợp từ các chất hóa học.

Kháng sinh có thể được sản xuất dưới dạng viên nén, dung dịch hoặc dạng tiêm, và chúng có khả năng điều trị nhiều loại bệnh nhiễm trùng khác nhau.

Các loại thuốc kháng sinh phổ biến

Thuốc kháng sinh hiện nay được chia thành hai nhóm chính: kháng khuẩn và kháng nấm.

Thuốc kháng sinh kháng khuẩn:

• Nhóm Beta-Lactam: Bao gồm Penicillin và Cephalosporin, cùng với các dạng khác như Carbapenem và Monobactam. Penicillin thường được dùng để phòng ngừa nhiễm trùng nhẹ, trong khi Cephalosporin điều trị các vấn đề nhiễm khuẩn đường hô hấp, đường tiết niệu và mô mềm, cũng như phòng ngừa nhiễm khuẩn trong và sau phẫu thuật.
• Nhóm Aminoglycosid: Gồm Kanamycin, Gentamicin, Amikacin và Tobramycin, nhóm này có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn và ức chế nhiều loại vi khuẩn gram âm, tụ cầu và trực khuẩn lao. Streptomycin được sử dụng đặc biệt trong điều trị bệnh lao và kết hợp với các thuốc khác để điều trị bệnh nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não và nhiễm khuẩn tiết niệu.
• Nhóm Lincosamid: Bao gồm Lincomycin và Clindamycin, nhóm này ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn, thường dùng trong điều trị nhiễm khuẩn đường hô hấp, xương khớp, bộ phận sinh dục và một số bệnh lý khác như viêm màng trong tim và áp xe phổi.
• Nhóm Macrolid: Kháng sinh nhóm này có khả năng tiêu diệt và kìm hãm nhiều loại vi khuẩn. Chúng thường được sử dụng khi Penicillin không hiệu quả, đặc biệt trong điều trị mụn trứng cá, nhiễm khuẩn đường hô hấp, nhiễm trùng răng miệng và viêm xoang.
• Nhóm Phenicol: Gồm Cloramphenicol và Thiamphenicol, nhóm này ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn, thường dùng trong điều trị nhiễm khuẩn mắt, tay, da và vùng âm đạo.

Thuốc kháng sinh kháng nấm: Một số kháng sinh chống nấm phổ biến bao gồm Nystatin, Ketoconazol và Griseofulvin. Chúng có tác dụng tiêu diệt nấm ký sinh ngoài da và niêm mạc, cũng như điều trị nấm ở móng tay, da, tóc và ngón chân.

Xem thêm: Các phương pháp tầm soát ung thư đại tràng

Tác hại khi tự ý sử dụng và lạm dụng kháng sinh

Tự ý sử dụng và lạm dụng kháng sinh có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Kháng sinh không chỉ tiêu diệt vi khuẩn có hại mà còn làm giảm số lượng lợi khuẩn trong cơ thể, dẫn đến loạn khuẩn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

• Nguy cơ đối với người cao tuổi: Người cao tuổi dễ gặp biến chứng nguy hiểm khi sử dụng kháng sinh không đúng cách, thậm chí có thể dẫn đến tử vong nếu không được xử lý kịp thời.
• Tác động đến trẻ em: Trẻ em cũng dễ bị ảnh hưởng xấu từ việc dùng kháng sinh sai liều lượng, có thể gây hen suyễn, suy giảm sức đề kháng và ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất.
• Kháng kháng sinh: Lạm dụng kháng sinh dẫn đến tình trạng kháng thuốc, khiến các vi khuẩn trở nên khó điều trị hơn và có nguy cơ tạo ra các chủng vi khuẩn nguy hiểm mới.
• Khó khăn trong điều trị: Sử dụng kháng sinh không đúng cách có thể làm cho tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn, khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn và ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe.

Theo bác sĩ giảng viên Cao đẳng Dược việc sử dụng kháng sinh đúng cách và theo chỉ định của bác sĩ là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe và tránh những hệ lụy không mong muốn.