Những điều cần biết về viêm mũi dị ứng trong các bệnh hô hấp thường gặp

Bài viết sau chuyên gia y khoa Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn sẽ giúp bạn hiểu rõ về viêm mũi dị ứng, nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe hô hấp hiệu quả.

Viêm mũi dị ứng là gì?

Viêm mũi dị ứng là tình trạng niêm mạc mũi bị viêm do phản ứng quá mẫn của hệ miễn dịch trước các tác nhân dị nguyên như bụi nhà, phấn hoa, lông động vật, nấm mốc,... Khi tiếp xúc với các yếu tố này, cơ thể giải phóng histamin cùng nhiều chất trung gian khác, dẫn đến các triệu chứng đặc trưng như hắt hơi, nghẹt mũi, chảy nước mũi kéo dài.

Việc nhận diện đúng bản chất bệnh lý sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong kiểm soát và điều trị.

Phân biệt viêm mũi dị ứng và viêm mũi thông thường

Mặc dù viêm mũi dị ứng và viêm mũi thông thường có nhiều biểu hiện giống nhau, khiến người bệnh dễ nhầm lẫn, nhưng thực tế đây là hai tình trạng hoàn toàn khác biệt về nguyên nhân, đặc điểm tái phát và các triệu chứng đi kèm.

Về nguyên nhân, viêm mũi dị ứng xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng quá mức với các dị nguyên như bụi nhà, phấn hoa, lông thú cưng, nấm mốc... Trong khi đó, viêm mũi thông thường chủ yếu là do sự tấn công của virus hoặc vi khuẩn gây nhiễm trùng đường hô hấp.

Xét về tính chất tái phát, viêm mũi dị ứng có xu hướng kéo dài theo mùa hoặc tái diễn quanh năm, phụ thuộc vào mức độ tiếp xúc với dị nguyên. Ngược lại, viêm mũi thông thường thường chỉ kéo dài vài ngày đến một tuần và hiếm khi tái phát nếu được điều trị đúng cách.

Về triệu chứng, người mắc viêm mũi dị ứng thường không bị sốt nhưng có thể gặp các biểu hiện như ngứa mắt, chảy nước mắt và viêm kết mạc dị ứng. Trong khi đó, viêm mũi thông thường thường kèm theo sốt nhẹ, mệt mỏi, đau đầu và đau họng do phản ứng viêm nhiễm.

Hiểu rõ sự khác biệt giữa hai tình trạng này giúp người bệnh lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, tránh điều trị sai cách và từ đó kiểm soát bệnh hiệu quả hơn.

Triệu chứng viêm mũi dị ứng

Người bệnh viêm mũi dị ứng thường xuất hiện các triệu chứng điển hình ở đường hô hấp trên, có thể kể đến:

• Hắt hơi thành từng tràng, nhất là vào sáng sớm hoặc sau khi tiếp xúc với dị nguyên
• Chảy nước mũi loãng, trong suốt
• Nghẹt mũi một hoặc hai bên, ngứa mũi, ngứa họng
• Ho khan nhẹ, khàn tiếng
• Chảy nước mắt, đỏ mắt, ngứa mắt
• Giảm khả năng ngửi do niêm mạc mũi phù nề

Các triệu chứng trên thường khởi phát đột ngột và kéo dài nếu không có biện pháp loại bỏ tác nhân dị ứng.

Phương pháp chẩn đoán viêm mũi dị ứng

Việc chẩn đoán viêm mũi dị ứng được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa tai – mũi – họng thông qua:

• Khám lâm sàng: Quan sát cuốn mũi phù nề, xung huyết, có dịch nhầy trong.
• Test da: Đánh giá mức độ mẫn cảm với các dị nguyên nghi ngờ. Phản ứng dương tính giúp xác định tác nhân dị ứng.
• Test kích thích: Đưa dị nguyên vào cơ thể theo cách có kiểm soát (test nhỏ mũi, test nóng/lạnh).
• Phết tế bào mũi: Tìm sự hiện diện của bạch cầu ái toan (Eosinophil) trong dịch tiết mũi – dấu hiệu đặc trưng của viêm mũi dị ứng.

Chẩn đoán chính xác sẽ giúp cá thể hóa điều trị, hạn chế tái phát và nâng cao hiệu quả kiểm soát bệnh.

Biện pháp phòng ngừa và giảm nguy cơ tái phát viêm mũi dị ứng

Viêm mũi dị ứng có tính chất tái đi tái lại và chưa thể điều trị triệt để. Tuy nhiên, người bệnh hoàn toàn có thể hạn chế tình trạng này thông qua các biện pháp sau:

Tránh tiếp xúc với dị nguyên:

• Giữ nhà cửa luôn sạch sẽ, không nuôi thú cưng
• Hạn chế mở cửa sổ vào mùa có phấn hoa
• Tránh tiếp xúc khói thuốc lá, hóa chất tẩy rửa mạnh
• Trang bị máy lọc không khí trong phòng ngủ

Xem thêm: Những con đường lây nhiễm virus HPV và cách phòng ngừa hiệu quả

Vệ sinh mũi họng đúng cách:

• Rửa mũi và súc họng hằng ngày bằng nước muối sinh lý 0.09%
• Không ngoáy mũi hoặc đưa tay bẩn lên vùng mũi, miệng

Bảo vệ cơ thể khi ra ngoài:

• Đeo khẩu trang khi ra ngoài, nhất là vào những ngày ô nhiễm không khí nặng
• Giữ ấm cơ thể khi thời tiết giao mùa để tránh nhiễm lạnh đột ngột

Tăng cường đề kháng:

• Tập thể dục đều đặn, ăn uống đủ chất, bổ sung vitamin C
• Tránh thức khuya, căng thẳng, giữ tinh thần thoải mái

Viêm mũi dị ứng là bệnh lý hô hấp mãn tính phổ biến, có ảnh hưởng lâu dài nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Bác sĩ giảng viên Cao đẳng Y đa khoa khuyến nghị việc hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng, cũng như các biện pháp chẩn đoán và phòng ngừa sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, nên đến bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và điều trị đúng cách, tránh để bệnh lý diễn tiến nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.