Định nghĩa mức chuẩn và cách duy trì huyết áp ổn định

Bài viết này bác sĩ giảng viên Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn sẽ cung cấp những thông tin chi tiết và cập nhật về huyết áp bình thường.

Huyết áp là gì?

Huyết áp là lực mà dòng máu tạo ra khi tác động lên thành động mạch trong suốt quá trình tim co bóp và nghỉ ngơi. Huyết áp được đo qua hai chỉ số chính:

• Huyết áp tâm thu (systolic): Áp lực trong động mạch khi tim co bóp để bơm máu.
• Huyết áp tâm trương (diastolic): Áp lực trong động mạch khi tim nghỉ giữa các nhịp đập.

Chỉ số huyết áp được đo bằng đơn vị mmHg (milimet thủy ngân) và biểu thị dưới dạng "tâm thu/tâm trương" (ví dụ: 120/80 mmHg).

Huyết áp trong ngày thường có xu hướng cao hơn vào ban ngày và giảm xuống thấp nhất vào khoảng từ 1-3 giờ sáng. Vào lúc này, huyết áp có thể thấp nhất do cơ thể đang trong trạng thái nghỉ ngơi sâu. Huyết áp sẽ tăng lên cao nhất vào khoảng 8-10 giờ sáng. Ngoài ra, huyết áp có thể tăng lên khi cơ thể gặp stress, căng thẳng, vận động mạnh hoặc xúc động mạnh, trong khi khi cơ thể thư giãn thì huyết áp sẽ giảm.

Huyết áp bình thường là bao nhiêu?

Theo huyết áp được phân loại như sau:

• Huyết áp bình thường: Dưới 120/80 mmHg.
• Huyết áp cao (giai đoạn tiền tăng huyết áp): Tâm thu từ 120–129 mmHg và tâm trương dưới 80 mmHg.
• Tăng huyết áp giai đoạn 1: Tâm thu từ 130–139 mmHg hoặc tâm trương từ 80–89 mmHg.
• Tăng huyết áp giai đoạn 2: Tâm thu ≥140 mmHg hoặc tâm trương ≥90 mmHg.
• Hạ huyết áp: Tâm thu dưới 90 mmHg hoặc tâm trương dưới 60 mmHg.

Khi huyết áp vượt qua các chỉ số trên, nguy cơ mắc bệnh cao huyết áp tăng lên. Vì vậy, duy trì huyết áp dưới mức 120/80 mmHg là rất quan trọng để đảm bảo sức khỏe.

Tại sao chỉ số huyết áp bình thường lại quan trọng?

Duy trì huyết áp ở mức bình thường giúp:

• Bảo vệ tim mạch: Giảm nguy cơ đau tim, đột quỵ.
• Ngăn ngừa tổn thương thận: Huyết áp cao kéo dài có thể gây suy thận mãn tính.
• Bảo vệ não bộ: Huyết áp không kiểm soát có thể dẫn đến xuất huyết não hoặc sa sút trí tuệ.
• Giảm gánh nặng cho động mạch: Ngăn ngừa xơ vữa động mạch và các biến chứng tim mạch khác.

Các yếu tố ảnh hưởng đến huyết áp

Huyết áp có thể dao động tùy thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Tuổi tác: Huyết áp thường tăng dần theo tuổi.
• Giới tính: Nam giới có xu hướng huyết áp cao hơn nữ giới, đặc biệt ở độ tuổi trung niên.
• Lối sống: Chế độ ăn uống, mức độ vận động và giấc ngủ có ảnh hưởng lớn đến huyết áp.
• Tình trạng sức khỏe: Các bệnh lý nền như tiểu đường, béo phì hoặc bệnh thận.
• Yếu tố di truyền: Gia đình có tiền sử huyết áp cao làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Xem thêm: Nguyên nhân và cách phòng ngừa bệnh tim mạch ở trẻ

Cách duy trì huyết áp ở mức bình thường

Chế độ dinh dưỡng hợp lý:

• Hạn chế muối: Giảm lượng natri trong chế độ ăn dưới 2.300 mg/ngày (tương đương 1 thìa cà phê muối).
• Tăng cường rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm giàu kali như chuối, cam, khoai lang.
• Tránh thực phẩm chế biến sẵn, nhiều chất béo bão hòa và đường vì chúng có thể làm tăng huyết áp.

Tập thể dục thường xuyên: Việc duy trì hoạt động thể chất rất quan trọng để huyết áp ổn định. Nên tập ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần. Các bài tập như đi bộ, yoga, bơi lội hoặc chạy bộ rất tốt cho sức khỏe tim mạch. Hãy tìm cách quản lý stress qua thiền, yoga hoặc các bài tập thở. Ngoài ra, ngủ đủ giấc (7-8 tiếng mỗi đêm) cũng rất quan trọng.

Kiểm tra huyết áp định kỳ: Người trưởng thành nên kiểm tra huyết áp ít nhất 1 lần mỗi năm, những người có nguy cơ cao cần kiểm tra thường xuyên hơn. Duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế hút thuốc và sử dụng đồ uống có cồn để giảm nguy cơ bệnh tim mạch.

Huyết áp cao thường không có triệu chứng rõ ràng, nhưng có thể gây ra các dấu hiệu như đau đầu, chóng mặt, khó thở. Trong khi đó, huyết áp thấp có thể gây mệt mỏi, choáng váng, mất tập trung hoặc ngất xỉu. Bác sĩ giảng viên Cao đẳng Y đa khoa lưu ý nếu bạn gặp các triệu chứng như vậy, hãy kiểm tra huyết áp định kỳ để được tư vấn kịp thời.