Cơ thể mất nước do đâu và những cách phòng ngừa hiệu quả

Thứ sáu, 12/01/2024 | 09:27

Mất nước là tình trạng mà lượng nước nạp vào cơ thể ít hơn lượng nước thải ra, làm cho lượng nước trong cơ thể mất cân bằng theo chiều hướng đi xuống

dehydration-causes-symtoms-treatments (1)

Nước chiếm khoảng 75% cơ thể chúng ta, trong các tế bào, giữa các tế bào, trong mạch máu,… Lượng nước cần thiết không giống nhau ở mỗi người. Trung bình, mỗi ngày một người trưởng thành cần uống 2 lít nước.

Hằng ngày, lượng nước trong cơ thể mất qua mồ hôi, nước mắt, nước bọt, hoạt động tiêu tiểu,… Bình thường, lượng nước này được bù lại qua đường ăn uống.

Biểu hiện mất nước

Bác Sĩ Ngọc Hân – giảng viên Cao Đẳng Y Dược tại Tp hcm cho biết triệu chứng dễ nhận thấy là khát, giảm lượng nước tiểu hoặc nước tiểu sậm màu. Màu sắc nước tiểu là dấu hiệu đáng tin cậy. Bình thường nước tiểu vàng trong, khi thiếu nước lượng nước tiểu ít đi và sẫm màu. Trong khi đó, cảm giác khát không phải luôn gặp. Nhiều người, đặc biệt là người già, không cảm thấy khát trong khi cơ thể đã thật sự mất nước. Ở trẻ em, cần nhiều dấu hiệu tinh tế hơn để nhận ra tình trạng này.

Một số biểu hiện thường thấy ở trẻ em:

Khô miệng và khô lưỡi.Khóc không có nước mắt.

Tã của trẻ không ướt sau mỗi 3 giờ.

Mắt trũng, má trũng.Trẻ kích thích, nặng hơn có thể lừ đừ.

Những biểu hiện thường gặp ở người lớn:

Khô miệng.Ngủ gà, lơ mơ.Yếu cơ.Hoa mắt, chóng mặt.

Các triệu chứng nặng (khi mất 10 – 15% tổng lượng nước trong cơ thể) gồm: không chảy mồ hôi, mắt trũng, da khô hoặc nhăn nheo, huyết áp thấp, nhịp tim tăng nhanh, sốt, mê sảng, mất ý thức.

Nguyên nhân mất nước cơ thể

Hai nhóm nguyên nhân chính dẫn tới mất nước là do cung cấp không đủ lượng nước cần thiết cho cơ thể và do mất nước quá nhiều.

Do cung cấp không đủ nước cho cơ thể

Đó có thể là những nguyên nhân rất quen thuộc. Ví dụ như bạn không thể uống đủ nước do quá bận bịu hoặc bị ốm. Bạn không muốn uống nước do đau họng, loét miệng, bệnh lý dạ dày,… Hay đơn giản bạn không đem theo nước sạch khi đi leo núi, cắm trại,…

Do mất nước quá nhiều

Tiêu chảy hoặc nôn ói: có thể gây ra mất nước và chất điện giải chỉ trong thời gian ngắn. Tiêu chảy còn là nguyên nhân gây mất nước dễ dẫn tới tử vong nhất, đặc biệt ở trẻ em và người già.

Sốt: sốt càng cao cơ thể càng nhanh mất nước.

Đổ mồ hôi quá mức: do các hoạt động thể lực, đặc biệt là các hoạt động ngoài trời. Ngoài ra, thời tiết nóng cũng góp phần khiến cho cơ thể mất nước nếu bạn không bổ sung lại một lượng nước thích hợp.

Tiểu nhiều: nếu ở mức độ đáng kể có thể dẫn tới mất nước. Tiểu nhiều có thể là biểu hiện của một bệnh lý. Đó có thể là bệnh đái tháo đường, đái tháo nhạt. Thuốc cũng có thể gây tiểu nhiều, như thuốc lợi tiểu, một số thuốc hạ áp, thuốc chống loạn thần…

Bỏng: làm mạch máu tổn thương, dẫn tới dịch bị rò rỉ khỏi lòng mạch vào mô xung quanh.

Tham gia các hoạt động thể chất trong thời tiết nắng nóng dễ gây mất nước nếu không uống đủ lượng nước cần thiết

Tham gia các hoạt động thể chất trong thời tiết nắng nóng dễ gây mất nước nếu không uống đủ lượng nước cần thiết

Đối tượng

Bất cứ ai cũng có thể rơi vào tình trạng mất nước. Tuy nhiên, một số người có nguy cơ cao hơn, có thể kể đến như:

Trẻ em: có nhiều yếu tố khiến cho trẻ mất nước. Đó có thể là tình trạng tiêu chảy, nôn ói hoặc các bệnh lý gây sốt. Hơn nữa, trẻ nhỏ không thể nói ra cảm giác khát và không thể tự uống nước.

Người già: theo thời gian, khả năng dự trữ dịch của cơ thể giảm dần. Đồng thời, cảm giác khát cũng không còn nhạy cảm như thời trẻ. Người già còn có thể mắc các bệnh lý như đái tháo đường hay đang sử dụng một vài loại thuốc. Một số người già có thể còn gặp khó khăn trong việc tự uống nước.

Người mắc các bệnh mãn tính: như đái tháo đường, các bệnh lý của thận, các bệnh lý cần sử dụng thuốc lợi tiểu, bệnh xơ nang, nghiện rượu hoặc các bệnh lý của tuyến thượng thận.

Người làm việc ngoài trời, đặc biệt trong điều kiện nắng nóng như vận động viên marathon, đua xe đạp…

Các biến chứng hay gặp khi cơ thể mất nước

Mất nước có thể dẫn tới một loạt các hậu quả nghiêm trọng. Có thể kể tới như:

Tổn thương do nhiệt: có thể nhẹ như chuột rút cho tới nguy hiểm tính mạng như sốc nhiệt.

Các bệnh lý liên quan đến thận: tình trạng thiếu nước kéo dài làm tăng nguy cơ nhiễm trùng tiểu, hình thành sỏi thận, nặng nề nhất là suy thận.

Động kinh: mất nước dẫn tới mất và rối loạn cân bằng điện giải như natri, kali. Tình trạng này gây ra sự rối loạn trong dẫn truyền tín hiệu giữa các tế bào trong cơ thể. Hậu quả là các cơn co cơ không tự ý, một số trường hợp có thể mất ý thức.

Sốc giảm thể tích: là một trong những biến chứng nặng nề nhất, đe dọa tính mạng. Mất nước khiến thể tích dịch lưu thông trong lòng mạch giảm, dẫn tới huyết áp giảm. Khi đó, các cơ quan thiết yếu không đủ oxy và dưỡng chất để duy trì hoạt động.

Cách xử lí

Điều trị tốt nhất khi mất nước là bổ sung kịp thời lượng dịch và điện giải đã mất. Tùy theo lứa tuổi, độ nặng và nguyên nhân mà cách bổ sung cũng thay đổi.

Với trẻ nhỏ, có thể pha dung dịch tại nhà từ nước, muối và đường. Bắt đầu cho trẻ uống với muỗng (khoảng 5ml) mỗi 1 tới 5 phút tới khi trẻ không còn nhu cầu. Với trẻ không uống được hoặc trẻ rất nhỏ có thể cần truyền dịch đường tĩnh mạch.

Skype_Picture_2021_10_04T03_21_08_348Z

Với người lớn, các trường hợp mất nước nhẹ tới vừa, có thể bù dịch bằng uống nhiều nước hoặc các dung dịch khác. Chú ý khi tiêu chảy, các loại nước trái cây hay nước ngọt nên hạn chế vì có thể làm nặng hơn tình trạng này. Tránh các đồ uống chứa caffeine như cà phê, trà, sô-đa,… Khi bù dịch qua đường uống thất bại, cần nhanh chóng tới các cơ sở y tế để bù dịch qua đường tĩnh mạch.

Lưu ý : Đồng thời Dược Sĩ Cao Đẳng còn nhấn mạnh thêm trong trường hợp điều trị nguyên nhân nếu có thì có thể áp dụng và cần tới các thuốc như hạ sốt, giảm nôn ói.

Cách phòng ngừa

Uống đủ nước, ăn những loại thức ăn chứa nhiều nước, nhất là vào mùa hè.

Bổ sung nước nhiều hơn bình thường khi gặp các vấn đề như tiêu chảy, nôn ói.

Với các công việc nặng, đặc biệt nếu ở ngoài trời, nên uống nước trước và trong khi làm.

Khi thời tiết lạnh cũng cần bổ sung nước vì lúc này không khí thường khô hơn, dẫn tới mất nước qua hơi ẩm.

Người già mắc các bệnh lý dù nhẹ như cảm cúm, viêm phế quản, nhiễm trùng bàng quang nên uống nhiều nước hơn thường ngày.

Mất nước là khi lượng đưa vào qua đường ăn uống ít hơn lượng mất đi qua nhiều con đường khác nhau. Chuyên viên chăm sóc sức khỏe, Bác Sĩ, Điều Dưỡng Viên… còn cho biết thêm có nhiều nguyên nhân khác nhau làm cơ thể mất nước và điện giải. Khi mất nước, cơ thể biểu hiện nhiều triệu chứng, trong đó khát không phải là dấu hiệu luôn đáng tin cậy. Mất nước có thể gây nguy hiểm tính mạng như dẫn tới sốc nhiệt, tụt huyết áp. Do đó, quan trọng nhất là nên uống đủ nước, đặc biệt là khi hoạt động nặng trong điều kiện nắng nóng. Đồng thời, cần chú ý những biểu hiện mất nước sớm ở những đối tượng nguy cơ như trẻ em, người già để có thể xử trí kịp thời.

Bị huyết áp thấp uống thuốc gì để điều trị hiệu quả?

Bị huyết áp thấp uống thuốc gì để điều trị hiệu quả?

Khi huyết áp giảm quá thấp, nguy cơ gặp phải các biến chứng nghiêm trọng rất cao, thậm chí đe dọa đến tính mạng. Do đó, việc kiểm soát huyết áp thấp và lựa chọn thuốc phù hợp là rất quan trọng.
Các dấu hiệu đột quỵ ở nữ giới và phương pháp phòng ngừa hiệu quả

Các dấu hiệu đột quỵ ở nữ giới và phương pháp phòng ngừa hiệu quả

Đột quỵ xảy ra khi não thiếu máu và oxy, gây tổn thương và dẫn đến tử vong. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu này ở phụ nữ là vô cùng quan trọng để cấp cứu kịp thời, giảm thiểu hậu quả nặng nề và tăng khả năng phục hồi.
Hướng dẫn sơ cứu khi bị bỏng và những điều cần lưu ý

Hướng dẫn sơ cứu khi bị bỏng và những điều cần lưu ý

Việc sơ cứu vết bỏng một cách kịp thời và chính xác có vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu tổn thương da và hỗ trợ cho quá trình phục hồi sau này của người bệnh.
Nhận diện dấu hiệu cảnh báo bệnh gan bạn không nên bỏ qua

Nhận diện dấu hiệu cảnh báo bệnh gan bạn không nên bỏ qua

Nhiều người thường nhầm lẫn khi nhận diện dấu hiệu của bệnh gan, cho rằng chúng có thể là của các bệnh khác thông thường. Điều này dẫn đến việc phát hiện bệnh quá muộn, khi bệnh đã ở giai đoạn nghiêm trọng.
Đăng ký trực tuyến